شب‌هاى طولانى سپرى مىشود و او حتى يك درهم ندارد و همواره روزه است از فرط ندارى . 2154 - تنگى معاش علما كم من أديب فطن عالم * مستكمل العقل مقلّ عديم و كم جهول مكثر ماله * ذلك تقدير العزيز العليم ( قيراطى ) * * * چه بسيار دانشمند زيرك ، اديب و كامل العقل را كه در تنگى معاش است و چه بسيار نادان كه ثروتمند مىباشد . و اين قضا و قدر خداوند عزيز عليم است . 2155 - اسباب كامرانى بسا اوقات از اسباب عارضه و امور طاريه حسن الخلق را سؤال خلق بدين‌طريق كه لنيت به غلظت و بشاشّت به عبوست مبدّل شود ، حاصل گردد و اين اسباب بالاستقراء منحصر به هفت چيزند ؛ اوّل : ولايت است كه اخلاق را متغيّر مىسازد و از ضيقت صدر و لئامت طبع ، منكر آميزش است . دوّم : انعزال از مردم است . سوّم : غنى و ثروت است كه اخلاق لئيم را به كبر و نخوت متغيّر مىسازد . چنان‌چه شاعر گفته : لقد كشف الاثراء عنك خلائقا * من اللوم كانت تحت ثوب من الفقر * * * ثروت ، اخلاق پست تو را كه در زير جامه‌اى از فقر پنهان شده بود برملا كرد . چهارم : فقر است كه اخلاق حسنه را به اخلاق زشت مبدّل كند و بر قوت غنا و ثروت تأسّف‌ها خورد و كبرها بر ذلّت فقر و استعانت نمايد و حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و إله بدين‌جهت فرمود : « كاد الفقر أن يكون كفرا » ، فقر به كفر بسيار نزديك است ؛ لكن بعضى از ارباب فقر كه در حالت ريش‌كاوى خود را به حصول آمال متسلّى مىسازند : حرّك مناك إذا * اغتممت فإنهنّ مراوح ( ابو العتاهيه )